A

Ada

Belirli yollar, sokaklar veya doğal sınırlarla çevrili, bir veya birden fazla parselden oluşan imar birimine ada denir.

Ada Numarası

Kadastro çalışmalarında her adaya verilen resmi numaradır.

Ada Paftası

Kadastro adalarını esas alan ve ada gruplarını gösteren pafta türüdür.

Aks

İki yapı elemanının orta eksenleri arasındaki ölçü veya uzaklıktır.

Altyapı

Bir yerleşim alanının işleyişi için gerekli olan yol, su, kanalizasyon, elektrik, doğalgaz, haberleşme ve benzeri sistemlerin bütünüdür.

Alt Yüklenici

Yüklenicinin üstlendiği işin belirli bir kısmını, kendi sözleşmesine dayanarak yerine getiren gerçek veya tüzel kişidir.

Anahtar Teslim

Bir yapının tüm yapım sürecinin yüklenici tarafından eksiksiz şekilde tamamlanarak kullanıma hazır biçimde iş sahibine teslim edilmesini öngören uygulamadır.

Aplikasyon (Yer Gösterme)

Projede belirlenen yapı yerinin arazi üzerinde işaretlenmesi işlemidir. Yapının temel oturum alanının sahada gösterilmesini ifade eder.

Arka Bahçe Mesafesi

Binanın arka cephesi ile parselin arka sınırı arasında bırakılması gereken en kısa mesafedir.

Arsa Payı

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulu yapılarda, her bağımsız bölümün arsa üzerindeki mülkiyet payını ifade eder.

Ayrık Bina

Komşu parsellerdeki binalara hiçbir yönden bitişik olmayan yapıdır.

Ayni Hak

Bir eşya üzerinde doğrudan hakimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır. Mülkiyet hakkı bunun en temel örneğidir.

Ayrık Nizam

Yapının hiçbir cephesinin komşu parsellerdeki yapılarla bitişik olmadığı yapılaşma düzenidir.

Azil

Vekalet verilen kişinin yetkisinin sona erdirilmesidir. Noter aracılığıyla veya ilgili tapu sicil müdürlüğüne başvuru ile yapılabilir.

B

Bağımsız Bölüm

Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre ayrı ve tek başına kullanılmaya elverişli olan; daire, ofis, dükkân, depo gibi müstakil mülkiyete konu bölümlerdir.

Basit Tamir ve Tadil

Taşıyıcı sistemi etkilemeyen; boya, badana, sıva, oluk, doğrama, çatı onarımı gibi ruhsata tabi olmayan küçük çaplı onarım işleridir.

Beton

Çimento, su, kum, agrega ve gerektiğinde katkı malzemeleri kullanılarak elde edilen temel yapı malzemesidir.

Beyan

Tapu kütüğünde taşınmazın hukuki durumu hakkında üçüncü kişileri bilgilendirmek amacıyla yapılan açıklayıcı kayıttır.

Bina Cephesi

Yapının yola veya parsele bakan dış yüzüdür.

Bina Derinliği

Binanın ön cephe hattı ile arka cephe hattı arasındaki en uzak dik mesafedir.

Bina Otoparkı

Bir binayı kullananların araç ihtiyaçlarını karşılamak üzere bina içinde veya parsel sınırları içinde düzenlenen açık ya da kapalı otopark alanıdır.

Bina Yüksekliği

Yapının kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan düşey yüksekliktir.

Birim Park Alanı

Bir aracın park etmesi ve manevra yapabilmesi için gerekli toplam alandır.

Bitişik Bina

Komşu parsellerdeki yapılara bir veya iki yandan kısmen ya da tamamen bitişik olan yapıdır.

Bitişik Nizam

Yapıların komşu parsellerdeki binalarla bitişik şekilde konumlandığı yapı düzenidir.

Blokaj

Taş veya benzeri iri malzemelerin zemine yerleştirilip sıkıştırılmasıyla oluşturulan dolgu tabakasıdır.

Bodrum Kat

Zemin katın altında kalan kattır.

Bordür

Yol, kaldırım veya peyzaj alanlarında sınır oluşturan kenar taşıdır.

Bölge Otoparkı / Genel Otopark

Bir bölgenin veya yerleşim alanının ortak otopark ihtiyacını karşılamak amacıyla planlanan açık, kapalı veya çok katlı otopark alanlarıdır.

C

Cephe Hattı

Bir parselde yapılacak yapının yola hangi sınıra kadar yaklaşabileceğini gösteren sınır çizgisidir.

Cins Değişikliği

Taşınmazın niteliğinin tapu ve pafta kayıtlarında değiştirilmesidir. Örneğin arsanın yapılı hale gelmesi gibi.

Cins Tashihi

Taşınmazın mevcut niteliğinin tapu kayıtlarında düzeltilmesi veya yeni niteliğine göre yeniden tescil edilmesidir.

Ç

Çevre Düzeni Planı

Konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım ve doğal-kültürel alanlar arasındaki dengeyi kuran, üst ölçekli arazi kullanım planıdır.

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)

Bir projenin çevre üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz etkilerin azaltılması için alınacak önlemlerin değerlendirilmesi sürecidir.

Çevre Kirliliği

Çevrede oluşan ve canlı yaşamını, ekolojik dengeyi veya doğal değerleri olumsuz etkileyen her türlü bozulmadır.

Çevre Korunması

Doğal ve yapay çevrenin bozulmasını önlemek, mevcut zararları azaltmak ve çevresel kaliteyi geliştirmek için yapılan tüm çalışmalardır.

Çevre Yönetimi

Doğal ve yapay çevrenin sürdürülebilir kullanımı için geliştirilen idari, hukuki, teknik ve sosyal uygulamaların bütünüdür.

D

Daire

Aynı yapı içinde, bağımsız kullanım amacıyla düzenlenmiş konut birimlerinden her biridir.

Dağıtım Cetveli

İmar uygulaması sonucunda oluşan yeni parsellerin hangi eski parsellerden meydana geldiğini gösteren resmi cetveldir.

Damga Vergisi

Kanunda belirtilen resmi işlemler ve sözleşmeler üzerinden alınan vergidir.

Değişiklik

Tapu sicilindeki bir kaydın, sonradan ortaya çıkan durumlara uygun hale getirilmesidir.

Değişiklik İşlemleri

İfraz, tevhit, cins değişikliği gibi kadastro ve tapu planlarında değişiklik gerektiren teknik işlemlerdir.

Derece

İpoteklerin tapudaki öncelik sırasını belirleyen basamaktır.

Denetçi Mimar ve Mühendis

Meslek odasına kayıtlı olup Bakanlık tarafından denetim yetkisi verilmiş uzmanlardır.

Devletin Sorumluluğu

Tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan zararlardan, kanun gereği devletin sorumlu olmasıdır.

Dönüm

Yaklaşık 1.000 m² büyüklüğündeki eski arazi ölçü birimidir.

Dubleks

İki katlı ve katları iç merdivenle birbirine bağlanan konut tipidir.

Düzenleme Ortaklık Payı (DOP)

İmar uygulamalarında yol, park, yeşil alan gibi kamu hizmetleri için taşınmazlardan alınan paydır.

E

Ebeveyn Banyosu

Genellikle yatak odasına doğrudan bağlı olarak planlanan özel banyodur.

Ebatlı Kroki

Ada veya parselin ölçülerini ve sınırlarını gösteren krokidir.

Emsal

Bir yapının toplam inşaat alanının parsel alanına oranını ifade eder. Uygulamada KAKS ile birlikte kullanılır.

Esaslı Tamir ve Tadil

Taşıyıcı sistemi etkileyen, brüt inşaat alanını değiştiren veya ruhsat eki projelerde değişiklik gerektiren işlemlerdir. Ruhsata tabidir.

Eser Sözleşmesi

Yüklenicinin bir yapı veya eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bedel ödemeyi üstlendiği iki taraflı sözleşme türüdür.

G

Gabari

Bir yapının mevzuata göre ulaşabileceği azami yükseklik sınırıdır.

Gayrimenkul

Taşınmaz mal; arsa, arazi, bina, bağımsız bölüm gibi mülklerdir.

Geçici Şerh

Tapu işlemlerinde, hakların korunması amacıyla süreli olarak konulan geçici kayıttır.

Giydirme Cephe

Taşıyıcı olmayan, yapının dış yüzeyine monte edilen ve çoğunlukla cam, alüminyum gibi malzemelerden oluşan cephe sistemidir.

H

Hak

Hukukun kişilere tanıdığı ve kullanılmasını hak sahibinin iradesine bıraktığı yetkidir.

Hak Ehliyeti

Bir kişinin hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme yeteneğidir.

Hisse

Bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet payını ifade eder.

Hisseli Tapu

Bir taşınmazın birden fazla kişi adına paylı olarak kayıtlı olduğu tapu türüdür.

İ

Islah İmar Planı

Düzensiz ve sağlıksız yapılaşmış alanların mevcut durum dikkate alınarak düzenlenmesi amacıyla hazırlanan plan türüdür.

İfraz

Bir taşınmazın birden fazla parsele bölünmesi işlemidir.

İhzarat

İnşaatta kullanılmak üzere şantiyeye getirilen ve iş kapsamında değerlendirilen malzemelerdir.

İkiz Bina

Bir yanı komşu binaya bitişik şekilde planlanan iki yapıdan oluşan blok sistemidir.

İktisap

Bir hakkın veya mülkiyetin kazanılması, edinilmesidir.

İmar Durumu

Parsel üzerinde hangi koşullarda ve ne tür yapı yapılabileceğini gösteren resmi belgedir.

İmar Planı

Yerleşim alanlarının kullanım kararlarını, yapılaşma koşullarını ve gelişme yönlerini belirleyen planlardır. Nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak iki temel aşaması vardır.

İmar Parseli

İmar planı ve mevzuata göre düzenlenmiş, yapılaşmaya uygun hale getirilmiş parseldir.

İnşaat Alanı Kat Sayısı (KAKS / Emsal)

Yapının toplam inşaat alanının parsel alanına oranıdır.

İntifa Hakkı

Bir maldan kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni haktır.

İrtifak Hakkı

Bir taşınmaz üzerinde belirli kullanma ve yararlanma hakkı sağlayan sınırlı ayni haktır.

İskan (Yapı Kullanma İzni)

Yapının ruhsat ve eklerine uygun şekilde tamamlandığını ve kullanılabileceğini gösteren resmi izin belgesidir.

K

Kaba İnşaat

Taşıyıcı sistemin, duvarların ve temel yapı unsurlarının tamamlandığı; ancak ince işlerin henüz bitmediği inşaat aşamasıdır.

Kadastro

Taşınmazların sınır, alan, konum, malik ve hukuki durumlarının belirlenerek resmi kayda bağlanması işlemidir.

Karkas

Bir yapının taşıyıcı iskelet sistemidir. Betonarme, çelik veya ahşap olabilir.

Karot

Beton, asfalt veya zemin gibi malzemelerden silindirik numune alınması işlemine ve alınan örneğe verilen addır.

Kat İrtifakı

Henüz tamamlanmamış ya da yapım aşamasındaki yapının bağımsız bölümleri için arsa üzerinde kurulan irtifak hakkıdır.

Kat Mülkiyeti

Tamamlanmış yapıda, bağımsız bölümler üzerinde kurulan özel mülkiyet hakkıdır.

Kat Karşılığı Anlaşma

Arsa sahibi ile yüklenici arasında, arsa karşılığında bağımsız bölüm paylaşımına dayanan sözleşme modelidir.

Kat Yüksekliği

Bir kat döşeme üst kotu ile bir üst kat döşeme üst kotu arasındaki düşey mesafedir.

Kentsel Sit

Mimari, tarihi, kültürel veya estetik değeri olan ve korunması gereken kentsel alanlardır.

Kesin Proje

Yapının ölçülerinin, yapı elemanlarının ve teknik özelliklerinin net biçimde belirlendiği onaylı projedir.

Konut

Bir kişi ya da ailenin bağımsız biçimde yaşamasına uygun yaşam birimidir.

Konut Müştemilatı

Kömürlük, çamaşırlık, depo, kapıcı dairesi gibi konuta hizmet eden yardımcı alanlardır.

Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı

Sanayi, depolama, akaryakıt istasyonu, sosyal tesis gibi konut dışı kullanımlar için ayrılmış kentsel alanlardır.

Kullanma Hakkı

Kat maliklerinin ortak alanlardan yararlanma hakkıdır.

M

Merkezi Isıtma

Bir yapının tüm bağımsız bölümlerinin tek merkezden dağıtılan ısıtma sistemiyle ısıtılmasıdır.

Moloz

Yıkım, kırma veya inşaat artığı malzemelerdir.

Möbleli

İçinde kullanıma hazır eşya bulunan taşınmaz veya bağımsız bölümdür.

Normal Kat

Zemin ve bodrum kat dışında kalan katlardır.

O / Ö

Ortak Alanlar

Kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilmiş; merdiven, asansör, otopark, sığınak, giriş holü, tesisat alanları gibi bölümlerdir.

Ön Proje

Bir yapının genel çözümünü, plan şemasını ve temel yaklaşımını gösteren ilk proje aşamasıdır.

P

Pafta

Büyük ölçekli haritaların bir parçasını oluşturan çizim sayfasıdır.

Parapet

Balkon, teras veya köprü gibi yerlerde koruma amaçlı yapılan alçak duvar veya korkuluk elemanıdır.

Parsel

Belirli sınırlarla ayrılmış arazi parçasıdır.

Parsel Cephesi

Parselin yola bakan kenarıdır.

Parsel Derinliği

Parsel ön sınırı ile arka sınırı arasındaki ortalama derinlik ölçüsüdür.

Parselasyon Planı

İmar planına göre oluşturulan yeni parsel düzenini gösteren ve tapuya esas alınan plandır.

Paylı Mülkiyet

Bir taşınmazın birden fazla kişi tarafından belirli paylarla sahip olunması halidir.

Peyzaj

Doğal ve insan eliyle şekillenmiş çevresel düzenin bütünüdür.

Plan Değişikliği

Plan ana kararlarını bozmayacak şekilde, kamu yararı ve teknik gerekçeler doğrultusunda yapılan düzenlemedir.

Proje Müellifi

Bir yapının mimari veya mühendislik projelerini hazırlayan yetkili gerçek ya da tüzel kişidir.

Proje Tanıtım Dosyası

Bir projenin yeri, kapsamı, etkileri ve alınacak önlemleri özetleyen tanıtım dosyasıdır.

Puantaj Defteri

Şantiyede çalışan personelin gün ve saat bazlı çalışma kayıtlarının tutulduğu resmi kayıt defteridir.

R

Restorasyon

Tarihi veya kültürel değeri bulunan yapıların özgün niteliklerini koruyarak onarılması işlemidir.

Revizyon İmar Planı

Mevcut planın ihtiyacı karşılamadığı durumlarda, planın tamamının veya önemli bir bölümünün yenilenmesiyle hazırlanan plandır.

Ruhsatın Ekleri

Mimari, statik, elektrik ve mekanik projeler gibi yapı ruhsatına esas teknik belgelerdir.

Ruhsat Süresi

Yapı ruhsatı alındıktan sonra yapıya başlanması ve tamamlanması gereken yasal süredir.

S

Saçak Seviyesi

Binanın son kat tavan döşemesinin üst kotudur.

Sınır Düzeltme

Parsellerin daha sağlıklı kullanılabilmesi için sınır hatalarının düzeltilmesi işlemidir.

Son Kat

Çatı altındaki en üst kattır.

Sözleşme

İdare ile yüklenici veya taraflar arasında yapılan yazılı anlaşmadır.

Sürdürülebilir Çevre

Bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların kaynaklarını tehlikeye atmayan çevresel yaklaşımı ifade eder.

Ş

Şartname

Yapım işlerine ait teknik, idari ve özel koşulları belirleyen belgelerdir.

Şerh

Tapu kütüğüne geçici nitelikte kaydedilen ve belirli hakları koruyan resmi kayıttır.

Şufa Hakkı

Paylı mülkiyette hissedarlardan birinin payını üçüncü kişiye satması halinde diğer hissedarlara tanınan önalım hakkıdır.

Şönt Baca

Katlardaki baca bağlantılarının ana baca kanalına bağlandığı baca sistemidir.

T

Taban Alanı

Yapının parsel üzerinde zemine oturan kısmının yatay izdüşüm alanıdır.

Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS)

Yapının taban alanının parsel alanına oranıdır.

Tabii Zemin

Arazinin kazı veya dolgu yapılmamış doğal halidir.

TAKBİS

Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi’nin kısaltmasıdır.

Tapu

Bir taşınmazın malikini ve hukuki durumunu gösteren resmi belgedir.

Tapu Kütüğü

Taşınmazlara ilişkin ayni ve şahsi hakların resmi olarak kaydedildiği sicildir.

Tapu Sicil Müdürlüğü

Tapu tescil ve işlem hizmetlerini yürüten resmi kurumdur.

Tapu Sicili

Taşınmaz mallara ilişkin mülkiyet ve hak durumlarını gösteren resmi kayıt sistemidir.

Taşeron

İnşaat işinin bir bölümünü, çoğunlukla işçilik ağırlıklı olarak üstlenen alt yüklenicidir.

Taşıyıcı Sistem

Yapının yük taşıyan temel, kolon, kiriş, perde, duvar, döşeme ve çatı gibi ana sistemleridir.

Tebligat

Bir kararın, işlemin veya resmi bildirimin ilgililere yazılı olarak ulaştırılmasıdır.

Temel

Yapıdan gelen yükleri güvenli biçimde zemine aktaran yapı elemanıdır.

Terkin

Tapudaki kayıtlı bir hakkın sona erdirilerek sicilden kaldırılması işlemidir.

Tescil

Bir hakkın tapu kütüğüne resmi olarak kaydedilmesidir.

Tevhit

Birden fazla parselin tek bir parsel halinde birleştirilmesidir.

Toplu Konut

Birden fazla konut biriminin sosyal ve teknik altyapısıyla birlikte planlandığı yerleşim modelidir.

U / Ü

Uygulama İmar Planı

Nazım imar planına uygun olarak, yapı adaları, yollar, yoğunluk ve uygulama esaslarını ayrıntılı biçimde gösteren plandır.

Uygulama Projesi

Yapının tüm yapım detaylarını içeren, uygulamaya esas teknik projedir.

V

Vaziyet Planı

Yapının parsel üzerindeki konumunu, yaklaşma mesafelerini ve çevre ilişkilerini gösteren yerleşim planıdır.

Vekalet

Bir kişinin başka bir kişiyi kendi adına işlem yapmak üzere yetkilendirmesidir.

Y

Yapı Denetim Görevlisi

Yapım işlerini denetlemek üzere idare veya yetkili kuruluş tarafından görevlendirilen kişidir.

Yapı

İnsanların oturma, çalışma, üretim, depolama veya korunma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılan sabit veya geçici inşai unsurlardır.

Yapı Denetim Kuruluşu

Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş ve yapıların mevzuata uygunluğunu denetleyen kuruluştur.

Yapı Hasarı

Yapının fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik veya hatalı yapılması sonucu oluşan kusur ve değer kaybıdır.

Yapı Sahibi

Yapı üzerinde mülkiyet hakkı bulunan gerçek veya tüzel kişidir.

Yapı İnşaat Alanı

Yapının tüm katlarının toplam inşaat alanını ifade eder.

Yapı Kullanma İzni

Tamamlanan yapının, ruhsat ve eklerine uygun olduğunu gösteren resmi kullanma izin belgesidir.

Yapı Yaklaşma Sınırı

Yapının komşu parsellere veya yola en fazla yaklaşabileceği sınır çizgisidir.

Yapı Müteahhidi

Yapım işini üstlenen, yapı sahibine karşı taahhütte bulunan gerçek veya tüzel kişidir.

Yapım Süresi

Yapı ruhsatı tarihi ile yapı kullanma izni tarihi arasında geçen süredir.

Yapının Uyacağı Kurallar

Bir yapının imar planına, yönetmeliklere, ruhsata ve onaylı projelere uygun şekilde yapılma zorunluluğudur.

Yetki Belgesi

Tüzel kişilerin tapu işlemlerinde temsil ve tasarruf yetkisini gösteren resmi belgedir.

Yıkım Kararı Verilecek Yapılar

Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılmış olup mevzuata aykırılığı giderilemeyen yapılardır.

Yıkma Ruhsatı

Bir yapının yıkılabilmesi için ilgili idareden alınan resmi izin belgesidir.

Yola Terk

Taşınmazın tamamının veya bir kısmının, imar planı gereği yol, park, yeşil alan gibi kamu kullanımına bırakılması işlemidir.

Yönetim Planı

Kat mülkiyetli yapılarda ortak yaşam kurallarını, hak ve yükümlülükleri düzenleyen resmi belgedir.

Yüklenici

Sözleşme konusu yapıyı tamamlayıp iş sahibine teslim etmekle yükümlü kişi veya kuruluştur.

Yüksek Katlı Bina

Genel kabulde 10 kat ve üzerindeki yapılardır.